Valeriaan voor kalmering bij hond en kat

Wat is valeriaan?

Valeriaan (Valeriana officinalis) is een kruidenplant waarvan de wortel al eeuwenlang bij mensen wordt ingezet als slaap- en kalmeringsmiddel. De plant bevat diverse actieve stoffen, waaronder valereenzuren, iridoïden en isovaleriaanzuur. Aan deze verbindingen wordt een remmende werking op het centrale zenuwstelsel toegeschreven, vermoedelijk via beïnvloeding van GABA-receptoren.

Bij mensen zijn er redelijk wat klinische studies verricht; de resultaten zijn gemengd maar wijzen op een bescheiden kalmerende werking. Bij honden en katten is het wetenschappelijke landschap aanzienlijk dunner.

Geclaimde toepassingen

Valeriaan wordt commercieel aangeboden voor:

• angst bij onweer of vuurwerk
• reisangst en transportstress
• scheidingsangst
• algemene nervositeit en prikkelbaarheid

Deze claims zijn grotendeels afkomstig van fabrikanten en webshops, niet van klinisch dieronderzoek.

Wat zegt het bewijs?

Het beschikbare bewijs bij hond en kat is onvoldoende. Er bestaan op dit moment geen robuuste, gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT's) die de werkzaamheid van valeriaan specifiek bij honden of katten aantonen.

Een narratieve review uit 2025 onderzocht valeriaan in de context van angstreductie bij honden, waarbij EEG-metingen, neurochemische analyses en gedragssurveys betrokken werden [1]. Dat is een aanwijzing dat er wetenschappelijke interesse bestaat, maar een narratieve review is geen bewijs van werkzaamheid — het brengt bestaand materiaal in kaart zonder zelf een gecontroleerde proef uit te voeren.

Een veterinair overzichtsartikel concludeert eveneens dat het bewijs te beperkt is om valeriaan bij huisdieren te adviseren of af te raden, en beveelt overleg met de dierenarts aan [2].

Bewijsgrade: Onvoldoende — de beschikbare literatuur beperkt zich tot narratieve reviews; RCT's bij hond of kat ontbreken.

Veiligheid

Valeriaan lijkt bij gebruikelijke doses weinig acuut toxisch voor hond en kat, maar er zijn aandachtspunten:

• Katten: sommige katten vertonen een paradoxale opwinding op valeriaan, vergelijkbaar met het effect van kattenkruid — het tegenovergestelde van kalmering.
• Honden: hoge doses kunnen leiden tot sufheid en maag-darmklachten.
• Lever: langdurig gebruik is bij mensen geassocieerd met leverbelasting; bij dieren is dit onvoldoende onderzocht.
• Combinaties: valeriaan kan de werking van sederende middelen en narcose versterken — relevant als uw dier medicatie gebruikt of een ingreep ondergaat [2].

Gebruik nooit een mensensupplement bij uw dier zonder veterinair overleg. Formuleringen en doseringen zijn niet één op één overdraagbaar naar dieren, en veilige dosering verschilt per gewicht en gezondheidsstatus.

Overleg met uw dierenarts

Wilt u weten of valeriaan een optie is voor uw hond of kat? Bespreek dit altijd eerst met een dierenarts. Zij kunnen:

• beoordelen of de angstklachten een medische achtergrond hebben
• veilige en beter onderbouwde opties bespreken, inclusief gedragstherapie
• een dosering bepalen die past bij het gewicht en de gezondheidsstatus van uw dier

Zelfmedicatie bij angst — ook met 'natuurlijke' middelen — brengt risico's met zich mee, zeker bij dieren met andere aandoeningen of medicatiegebruik.