Ringworm en huidschimmel bij de hond

Wat is ringworm?

Ringworm — ook wel dermatofytose of huidschimmel genoemd — is een schimmelinfectie van de huid, haren en nagels. De naam is misleidend: het is geen worm, maar een schimmel. Bij honden is Microsporum canis in ongeveer 70% van de gevallen de veroorzaker. De overige gevallen worden veroorzaakt door Nannizzia gypsea (vroeger M. gypseum, ~20%) en Trichophyton mentagrophytes (~10%) [1][2].

Kenmerkende verschijnselen zijn ronde, schilferende kale plekken, vaak op het hoofd, oren en voorpoten. De omtrek is doorgaans iets roder of schilfertjer dan het centrum, maar dit patroon is niet altijd aanwezig.

Zoönotisch risico

Ringworm is overdraagbaar op mensen. Arthrosporen — de besmettelijke deeltjes van de schimmel — kunnen via direct contact op huisgenoten overgaan. Kinderen en immuungecompromitteerde personen lopen een verhoogd risico [1][3]. Isoleer het zieke dier consequent en was handen na elk contact.

Diagnose

Een dierenarts stelt de diagnose. De Wood's lamp (ultraviolet licht) geeft soms een appelgroene fluorescentie bij M. canis-infecties, maar is onbetrouwbaar als enig middel: valspositieven en valsnegatieve uitkomsten komen voor. De schimmelkweek op dermatofytenkweekmedium — bij voorkeur via een tandenborstelmonster — is de diagnostische goudstandaard [1][2].

Behandeling: wat het bewijs zegt

Effectieve behandeling vereist altijd een combinatie van drie pijlers [1][2][3]:

Belangrijk: gebruik uitsluitend commercieel geproduceerde itraconazol. Apotheekbereide (compounded) formuleringen bereiken aantoonbaar subtherapeutische concentraties in het bloed en zijn daardoor onbetrouwbaar [1].

Behandel totdat twee opeenvolgende schimmelkweken negatief zijn — klinisch herstel (haar groeit terug, huid ziet er normaal uit) is geen bewijs van mycologische genezing. Voortijdig stoppen leidt vaak tot terugval [1][2].

Omgeving

Arthrosporen in de omgeving kunnen maanden infectieus blijven. Regelmatig stofzuigen, wassen van beddengoed op hoge temperatuur en ontsmetten van vloeren en meubels zijn onderdeel van de behandeling — niet optioneel [2][3].

Natuurlijke en aanvullende opties: eerlijk oordeel

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat natuurlijke middelen zoals appelazijn, kokosolie, tea tree olie of kruidenpreparaten ringworm bij honden effectief behandelen. Tea tree olie is bovendien toxisch voor honden bij huidcontact of inslikken. Deze middelen vertragen de behandeling en vergroten het zoönotisch risico voor huisgenoten. Gebruik ze niet als vervanging — en bij voorkeur ook niet als aanvulling — op bewezen antifonale therapie [1][3].

Prognose

Met adequate behandeling herstellen de meeste honden volledig. Bij jonge, immuungecompromitteerde of langdurig zieke honden kan het verloop moeilijker zijn [2].