Chronische darmontsteking (IBD) bij de hond

Wat is chronische enteropathie?

'Chronische enteropathie' (CE) is de bredere en meer correcte term voor wat veel mensen 'IBD' noemen [1][2]. Echte IBD is strikt genomen een histopathologische diagnose die een endoscopische biopsie vereist; CE omvat alle vormen van chronische darmontsteking bij de hond [2]. CE wordt ingedeeld op basis van behandelrespons: voedsel-responsief (38–89% van de gevallen), steroïd-responsief (immuungemedieerd) en niet-responsief [1]. Veel honden die aanvankelijk als niet-responsief worden beschouwd, blijken bij verdere dieetaanpassing toch voedsel-responsief [2].

Wat zegt het bewijs?

Dieet als eerste stap

De ACVIM-consensusrichtlijn (2026) adviseert dieetaanpassing als eerste stap, vóór invasief onderzoek [1]. Een proef met minimaal drie therapeutische diëten — elk minimaal twee weken volgehouden — wordt aanbevolen. Gehydrolyseerde eiwitdiëten bereiken remissie bij 64–89% van voedsel-responsieve gevallen; novel-proteïnediëten zijn een gelijkwaardig alternatief [1][4]. Dit is een gestructureerd medisch protocol en geen reden om de dierenarts te omzeilen, maar een argument voor een stapsgewijze aanpak.

Probiotica

Van vrij verkrijgbare probiotica heeft alleen Visbiome Vet momenteel klinische onderbouwing via een gerandomiseerde gecontroleerde studie bij honden met CE [3]. Dat onderzoek toonde een positief effect op de microbioomsamenstelling. Bewijs voor andere probiotische producten is bij honden onvoldoende of afwezig. Probiotica zijn dus geen universeel bewezen middel; voor dit specifiek onderzochte product is voorzichtig positief bewijs beschikbaar [3].

Antibiotica: niet langer eerste keus

Empirisch antibioticagebruik als eerstelijnsbehandeling wordt door de ACVIM (2026) niet langer aanbevolen [1]. Langdurig gebruik heeft negatieve effecten op het darmmicrobioom, dat juist bij CE een centrale rol speelt. Microbioomgerichte therapieën — waaronder probiotica en fecale microbioomtransplantatie — winnen terrein als alternatieven [1][2].

Medicatie bij immuungemedieerde CE

Wanneer dieet onvoldoende effect heeft, vormen corticosteroïden (prednisolon) de standaardbehandeling bij immuungemedieerde CE [1]. Cyclosporine is een alternatief bij bijwerkingen of wanneer gelijktijdige diabetes mellitus prednisolon ongeschikt maakt [1]. Bij de steroïd-responsieve vorm is veterinaire medicatie noodzakelijk en niet te vervangen door aanvullende middelen.

Aanvullend ≠ vervangend

Therapeutisch dieet en — in mindere mate — specifieke probiotica kunnen waardevolle aanvullingen zijn, maar vervangen veterinaire diagnostiek en behandeling niet. CE heeft meerdere oorzaken en subtypes; zonder juiste diagnose bestaat het risico dat een behandelbare onderliggende oorzaak gemist wordt [1][2]. Zeker bij aanhoudende of verergerende klachten is een dierenarts onmisbaar.