Chronische diarree en IBD bij de kat

Wat is IBD bij de kat?

Inflammatory Bowel Disease (IBD) is een van de meest voorkomende oorzaken van chronisch braken, diarree en gewichtsverlies bij katten. De meest voorkomende vorm is lymfocytisch-plasmacytische enteritis van de dunne darm [1][2]. IBD is geen enkelvoudige ziekte maar een verzamelnaam voor chronische ontstekingen van het maag-darmkanaal waarbij het immuunsysteem een rol speelt.

Belangrijk: IBD is een uitsluitingsdiagnose. Infectieuze oorzaken, parasieten en stofwisselingsziekten moeten eerst worden uitgesloten via bloedonderzoek, fecesonderzoek en echografie. Een definitieve diagnose vereist weefselonderzoek via endoscopie of chirurgie [3].

Kritische differentiaaldiagnose: lymfoom

De meest gevaarlijke aandoening om van IBD te onderscheiden is intestinaal lymfoom, met name de small cell (laaggradig) variant. Klinisch en microscopisch zijn deze twee aandoeningen sterk overlappend. Immunohistochemie (IHC) en moleculaire testen (PARR) zijn nodig voor betrouwbare differentiatie [4]. Dit is een van de redenen waarom thuisbehandeling zonder diagnose risico's met zich meebrengt.

Voeding als eerste behandelstap

Voedingstherapie staat centraal in het management van IBD [1][2][3]:

• Novel eiwitdieet: een eiwit dat de kat nooit eerder heeft gegeten (konijn, eend, hert, paard). Bij voedselallergie of -intolerantie als onderliggende oorzaak kan dit al volstaan.
• Gehydrolyseerd dieet: eiwitten zijn afgebroken tot fragmenten die het immuunsysteem minder snel activeren.
• Bij circa 30% van de katten met chronische enteropathie is een dieetaanpassing voldoende zonder medicatie [2].

Een strikt dieet vereist dat de kat niets anders eet — geen extra hapjes, smaakjes of andere voeders — gedurende minimaal 8 tot 12 weken om een eerlijk resultaat te kunnen beoordelen.

Supplementen en aanvullende opties

Aanvullende opties zijn geen vervanging voor een veterinaire diagnose en behandeling. Zonder juiste diagnose bestaat het risico dat lymfoom of een andere ernstige aandoening gemist wordt.

Medische behandeling (veterinaire beslissing)

Wanneer voeding onvoldoende helpt, zijn medicijnen noodzakelijk [1][2][3]:

• Prednisolon is het meest gebruikte anti-inflammatoire middel bij IBD bij de kat.
• Metronidazol wordt vaak gecombineerd vanwege antibacterieel en anti-inflammatoir effect.
• Chlorambucil wordt ingezet bij de lymfocytische variant of wanneer prednisolon onvoldoende effect heeft.

IBD is doorgaans beheersbaar maar niet volledig te genezen. Langdurig management met regelmatige hercontroles is de norm. De ernst van klachten correleert niet altijd met wat er microscopisch in de darmwand zichtbaar is [2].

Wanneer naar de dierenarts?

Chronische diarree bij een kat verdient altijd veterinaire aandacht, zeker wanneer er gewichtsverlies bij komt. Zelfbehandeling met dieet of supplementen is alleen verantwoord na uitsluiting van ernstigere oorzaken.