Ziekte van Cushing bij de hond

Wat is de ziekte van Cushing?

De ziekte van Cushing, medisch hyperadrenocorticisme (HAC) genoemd, is de meest gediagnosticeerde bijnierschorsaandoening bij de hond [2]. De bijnierschors produceert te veel cortisol. In 80–85% van de gevallen is de oorzaak een ACTH-producerende tumor in de hypofyse (hypofyse-afhankelijk Cushing); in 10–15% zit de tumor in de bijnier zelf [2].

Herkennen: typische symptomen

• Veel drinken en veel plassen (polydipsie/polyurie)
• Overmatige eetlust
• Hangende, opgezette buik
• Symmetrische haaruitval, dunne huid
• Overmatig hijgen
• Spierzwakte en spieratrofie
• Verhoogde bloeddruk

Diagnose en reguliere behandeling

Diagnose vereist bloedonderzoek (ACTH-stimulatietest of laag-dosis dexamethasonsuppressietest) en beeldvorming (echografie bijnierschors, eventueel MRI hypofyse) om de twee vormen te onderscheiden [2].

Trilostaan (Vetoryl) is de enige FDA-goedgekeurde medische behandeling voor beide vormen bij honden [3]. Mitotaan is een alternatief; bij bijniertumoren is chirurgie een optie. Behandeling vraagt levenslange monitoring — de ACTH-stimulatietest bepaalt of de dosering nog klopt [3].

Wat zegt het bewijs over natuurlijke opties?

Melatonine en lignanen

In holistische kringen worden melatonine en lignanen (uit lijnzaad) aanbevolen, met name voor zogenaamd 'atypisch Cushing' waarbij geslachtshormonen verhoogd zijn zonder klassiek cortisol-Cushing. Het bewijs is echter uiterst zwak:

• Het enige directe onderzoek is een in-vitro studie op menselijke bijniertumorcellen [1] — geen proefdieren, geen honden, geen klinische setting.
• Er bestaat geen gecontroleerde klinische studie bij honden die aantoont dat melatonine of lignanen cortisol verlagen, symptomen verbeteren of de ziekte vertragen [1][3].
• De AAHA 2023-richtlijn voor endocrinopathieën bij honden en katten vermeldt deze middelen niet als erkende behandeloptie voor klassiek hyperadrenocorticisme [3].
• De claims zijn gebaseerd op anekdotische rapporten en extrapolatie van één laboratoriumexperiment.

Conclusie: Er is geen klinisch bewijs dat melatonine of lignanen werken bij Cushing bij de hond. Zelfbehandeling met deze middelen bij klassiek hyperadrenocorticisme is gevaarlijk: onbehandelde of onderbehandelde Cushing leidt tot ernstige complicaties zoals diabetes mellitus, hoge bloeddruk, longtrombose en terugkerende infecties [2].

Dieet en leefstijl

Er zijn geen gecontroleerde studies die een specifiek dieet de progressie van hyperadrenocorticisme laten beïnvloeden. Een uitgebalanceerd, kwalitatief voer ondersteunt de algehele gezondheid, maar vervangt medische behandeling niet.

Aanvullend ≠ vervangend

Cushing is een progressieve aandoening met een voorspelbare complicatielijst als ze onbehandeld blijft. Aanvullende middelen kunnen — als een dierenarts ze niet uitdrukkelijk afraadt — naast de reguliere behandeling worden overwogen voor welzijnsondersteuning, maar nooit als vervanging van trilostaan of andere bewezen therapie.

Bespreek elk aanvullend middel altijd met de behandelend dierenarts, ook omdat sommige supplementen de nauwkeurigheid van diagnostische testen kunnen beïnvloeden.