Alcohol: giftig voor dieren

Waarom is alcohol giftig voor dieren?

Honden en katten beschikken over weinig efficiënte alcoholdehydrogenase-activiteit — het enzym dat ethanol afbreekt. Daardoor stapelt alcohol zich snel op in het lichaam en bereikt het de hersenen in hogere concentraties dan bij mensen het geval is [1][3].

Ethanol remt het centrale zenuwstelsel via twee mechanismen: het versterkt de remmende werking van GABA-receptoren en blokkeert de prikkelende NMDA-receptoren. Dit leidt tot een cascadevergiftiging die hypothermie, hypoglykemie en metabole acidose kan veroorzaken [1][3].

Katten zijn gevoeliger dan honden. Voor katten is geen veilige drempel vastgesteld. Honden zijn ook al kwetsbaar: al bij relatief kleine hoeveelheden kunnen ernstige symptomen optreden [1][2].

---

Verborgen bronnen van alcohol

Alcohol komt niet alleen in flessen voor. Dieren kunnen worden blootgesteld via:

• Bier, wijn en spiritualiën (ook in koken gebruikte alcohol)
• Gefermenteerd fruit (gevallen van het fruitschaal of van de grond)
• Handdesinfectantia — bevatten 60–70% ethanol; een lik van de huid of de vloer kan al gevaarlijk zijn
• Vloeibare medicijnen en mouthwash die alcohol als oplosmiddel gebruiken
• Rauw brooddeeg — een specifiek risico: gist fermenteert in de warme maag en produceert ethanol direct in het spijsverteringskanaal [2]

---

Symptomen van alcoholvergiftiging

Symptomen beginnen doorgaans binnen 30 tot 60 minuten na inname [1]:

Kleine dieren — zeker katten en kleine honden — zijn extra kwetsbaar voor hypoglykemie, wat levensbedreigend kan zijn [1][3].

---

Wat te doen?

Er is geen specifiek antidoot voor alcoholvergiftiging bij dieren [1][3]. Behandeling is ondersteunend en moet door een dierenarts worden uitgevoerd:

• Glucoseinfuus bij hypoglykemie
• Warmteondersteuning bij hypothermie
• Bewaking van ademhaling en hartfunctie
• In sommige gevallen maagspoeling, afhankelijk van het tijdstip van inname

Wacht niet af. Bel direct de dierenarts of het dichtstbijzijnde dierenarts-spoednummer als je vermoedt dat je hond of kat alcohol heeft ingenomen — ook als de hoeveelheid klein lijkt.

---

'Natuurlijk' gist of fruit is ook een risico

De veronderstelling dat gefermenteerde of 'natuurlijke' producten veiliger zijn, is onjuist. Gefermenteerd fruit, zelfgemaakte alcoholhoudende dranken en rauw deeg bevatten evengoed ethanol en zijn even gevaarlijk [2].

---

Bronnen

[1] Ethanol Toxicosis: A Review — Today's Veterinary Practice (2017). https://todaysveterinarypractice.com/toxicology/practical-toxicologyethanol-toxicosis-review/

[2] Drunk and Disorderly: Ethanol and Yeast Dough Intoxications — ASPCA Pro. https://www.aspcapro.org/resource/drunk-and-disorderly-ethanol-and-yeast-dough-intoxications

[3] Toxicoses from Alcohols in Animals — Merck Veterinary Manual. https://www.merckvetmanual.com/toxicology/toxicoses-from-household-hazards/toxicoses-from-alcohols-in-animals